Lisi Kamień, Niedźwiadki, Barbarka, Okrągła, Wołowiec, Brzezinka, Góra Parkowa, Zamkowa Góra, Zwierzyniec i Straconka – to tylko część szczytów znajdujących się w administracyjnym terenie Wałbrzycha. Sporo, prawda? Dodam do tego jeszcze Borową (853 m n.p.m.), najwyższy szczyt Gór Wałbrzyskich. Jeżeli lubisz trekking, sprawdź szlak zwany „Drabiną Wałbrzyską” – potrafi dać niezły wycisk.

Architektoniczną i zieloną perłą w koronie miasta jest Książański Park Krajobrazowy z Zamkiem Książ. To miejsce, gdzie przestrzeń do spacerów pośród zieleni zdaje się nie mieć końca.

W 2024 roku w Parku im. Sobieskiego, tuż obok PTTK Harcówka, stanęła wieża widokowa, która najlepiej obrazuje moje słowa. Ze szczytu rozpościera się wspaniała panorama na Śródmieście i sporą część Sudetów. Za każdym razem, gdy tam wchodzę, zachwycam się tym krajobrazem, choć znam go na pamięć. Dobrym uzupełnieniem jest wieża na Wzgórzu Gedymina w sąsiednim Szczawnie-Zdroju, które jest niejako „przyklejone” do wałbrzyskich dzielnic.

Dzielnice, które opowiadają historie

Jak w każdym mieście, dzielnice mają swój własny język. Wielkie blokowiska na Podzamczu, gdzie mieszka ponad 30 tysięcy osób, kontrastują z Nowym Miastem, zwanym po wojnie Paryżem ze względu na architekturę i Polaków wracających z Francji.

Górniczą przeszłość, obecną w dokumentach od XVI wieku, odnajdziesz tu prawie wszędzie. Dawne szyby, hałdy i muzeum Stara Kopalnia to znaki czasów, które oficjalnie zakończyły się 29 czerwca 1998 roku, gdy ostatni wagon z węglem wyjechał z KWK „Wałbrzych”. Do dziś działa jedynie Koksownia „Victoria” – żywy dowód bogatej tradycji.

Zapach skaju i uderzenia maszyny do pisania

Miałem to szczęście, że za dzieciaka poznałem ten klimat od środka. Doskonale pamiętam wizyty z Tatą na kopalni. Miałem wtedy może 5 lat. To były inne realia – nie było mowy o firmowych przedszkolach. Ojciec jechał do biur, a ja z nim – zatłoczoną, przesiąkniętą potem i zapachem tapicerki ze skaju „Nyską”.

„Ciocie i Wujkowie” zawsze znaleźli mi zajęcie. Skrupulatnie przybijałem pieczątki na dokumentach, a w nagrodę mogłem pobawić się maszyną do pisania. Proporczyki okolicznościowe wieszałem potem w pokoju z dumą. Pamiętam też magiczne chwile rozdawania paczek świątecznych w dawnym „Giedeku” (Górniczym Domu Kultury). Choć wspomnienia nieco się zacierają, a wyobraźnia miesza z rzeczywistością, to tak je właśnie pamiętam. Po swojemu.

Porcelana i Zamek Książ

Los górnictwa podzielili także producenci porcelany. Fabryka „Krzysztof”, założona w 1831 roku przez Carla Kristera, działała aż do 2023 roku. Wcześniej zamknięto porcelanę „Wałbrzych” i najmłodszą – „Książ”. Dziś te misternie zdobione eksponaty można podziwiać w Muzeum Porcelany.

Nie sposób pominąć Zamku Książ – jednego z najpopularniejszych miejsc w Polsce. Trudna historia II wojny światowej, rabunki i dewastacja odcisnęły na nim piętno, ale skrupulatna renowacja przywraca mu blask z czasów, gdy mieszkała tu Księżna Daisy. Legendy o Bursztynowej Komnacie, Złotym Pociągu i militarnym kompleksie Riese dopełniają wojennej tajemnicy regionu.

Baza wypadowa: Kierunek przyszłość

W tym roku mija 600 lat od pierwszej wzmianki o osadzie Waldenburg. Wałbrzych to dziś świetna baza wypadowa na motocyklowe wycieczki. Na południowy wschód leży Kotlina Kłodzka z Górami Stołowymi, na zachód – Dolina Pałaców i Ogrodów w Kotlinie Jeleniogórskiej.

Zanim jednak wyjedziesz z miasta, zajrzyj do Szczawna-Zdroju. Klimatyczny Park Szwedzki i moja ulubiona kawiarnia w Domu Zdrojowym to punkty obowiązkowe. Wejście przez stare, obrotowe drzwi holu głównego to uczta dla oczu, która natychmiast zmienia nastrój.

Dla fanów zakrętów w okolicy czekają klasyki: trasa wokół Jeziora Bystrzyckiego w Zagórzu Śląskim, odradzające się Sokołowsko z budynkiem sanatorium Brehmera czy Chełmsko Śląskie z Domami Tkaczy. A dla tych, którzy szukają krawędzi opon – trzy legendarne przełęcze: Walimska, Jugowska i Woliborska.